Overzicht en bestrijding van kinderziektes
Kinderziektengids

kinderziekten

Kinderen die aanleg hebben voor het krijgen van type 1 diabetes krijgen de ziekte alleen bij een minder diverse darmflora.

Type 1 diabetes is een auto-immuunziekte waarbij immuuncellen van het lichaam de eigen insuline-producerende cellen in de alvleesklier kapot maken. Deze ziekte wordt gezien als genetisch bepaald, maar niet iedereen met aanleg krijgt de aandoening ook. Deze studie biedt hiervoor een verklaring.

In de eerste studie volgden onderzoekers 33 kinderen met aanleg voor deze vorm van diabetes. De vier kinderen die de ziekte op driejarige leeftijd hadden ontwikkeld, bleken een 25 procent minder diverse darmflora (het geheel van micro-organismen dat zich in het maag-darmstelsel bevindt) te hebben. Ze hadden ook relatief meer ontstekingsopwekkende bacteriën.

Verzwakken

Mogelijk verzwakken die ontstekingen de barrière in de darm tussen de darminhoud en bacteriën aan de ene kant, en het interne lichaam aan de andere kant. Is die barrière verzwakt, dan kunnen er bacteriën en voedingscomponenten het lichaam in lekken waartegen immuunreacties ontstaan, onder meer in de alvleesklier.

Elf andere kinderen hadden geen diabetes, maar ze maakten wel antilichamen aan tegen de insulineproducerenden cellen. Zij hadden geen minder diverse damrflora.

Het ontstaan van diabetes zou dus voorkomen kunnen worden door de darmflora gezond te houden, bijvoorbeeld door specifieke voeding of eventueel toediening van gezonde bacteriën.

Studenten die geen inenting hebben gehad tegen de mazelen zijn de komende weken niet meer welkom op het terrein van de Huntington Beach High School. Een schoolgenoot van de tieners in de Amerikaanse staat Californië liep begin januari mazelen op en heeft het virus mogelijk over de hele campus verspreid.

Studenten die niet over de nodige vaccinatie beschikken zijn daarom naar huis gestuurd. Ze mogen zich voorlopig niet in de buurt van de school vertonen. Op Huntington Beach High School zitten bijna 3.000 studenten. Hoeveel er niet zijn gevaccineerd tegen mazelen is vooralsnog niet bekend.

‘Nogal extreem’
“Ik ben geen dokter, dus ik kan er eigenlijk niet over oordelen, maar het lijkt mij nogal een extreme maatregel”, zegt een van de ouders tegenover NBC4. “Ik heb ook mazelen gehad en dat was na drie dagen weer over..”

Het lokale ministerie van Gezondheid wil echter geen enkel risico lopen en verklaart dat de studenten uit de buurt van de school houden momenteel het enige is wat ze kunnen doen om te voorkomen dat de ziekte zich verspreidt.

Tientallen Amerikanen zijn inmiddels besmet geraakt met mazelen. Volgens gezondheidsdiensten begon de uitbraak in Disneyland in Californië. Een niet-ingeënte vrouw die het themapark bezocht, zou de boosdoener zijn.

Mazelen is een virus dat leeft in de neus en keel van besmette mensen en veroorzaakt klachten als koorts, huiduitslag, rode ogen en hoesten. Wanneer je mazelen hebt, ben je vooral besmettelijk van één tot drie dagen voor tot vijf dagen na het optreden van de huiduitslag. Er is een vaccin beschikbaar, maar de groep tegenstanders van vaccinaties wordt vooral in de Verenigde Staten steeds groter.

Meer dan 26 mensen die afgelopen december Disneyland in Californië bezochten zijn inmiddels besmet geraakt met mazelen. Volgens gezondheidsdiensten is een 20-jarige vrouw die nooit zou zijn ingeënt tegen het virus de grote schuldige.

Het zeer besmettelijke virus dook inmiddels al op in Californië, Colorado, Utah en Washington. Bij elkaar zijn deze losse gevallen goed voor bijna 12% van het jaarlijks verwachte aantal mazelengevallen in de hele Verenigde Staten.

Vaccin
Mazelen is een virus dat leeft in de neus en keel van besmette mensen en veroorzaakt klachten als koorts, huiduitslag, rode ogen en hoesten. Er is een vaccin beschikbaar, maar de groep tegenstanders van vaccinaties wordt vooral in de Verenigde Staten steeds groter. Ook de 20-jarige vrouw die het virus Disneyland mee in nam zou volgens de LA Times niet zijn gevaccineerd.

De vrouw begon op 28 december de eerste symptomen van mazelen te ontwikkelen, terwijl ze in Disneyland was. Vanuit het pretpark vloog ze van Orange County naar Snohomish County in de staat Washington. Op 3 januari keerde ze terug naar Orange County en op 7 januari spraken gezondheidsdiensten in Californië voor het eerst van een officiële mazelenuitbraak.
Het virus is zeer besmettelijk en kan wel twee uur op oppervlakken overleven. Elke besmetting kan tot tien nieuwe besmettingen leiden. Af en toe is er een mazelenuitbraak in Nederland. Dit komt vooral voor in de regio’s met een lage vaccinatiegraad.

De kinkhoestbacterie is resistenter geworden tegen de huidige vaccinatie. Dat blijkt uit een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Kinkhoest is een infectie van de luchtwegen door een bacterie.

Het aantal infecties neemt bij tieners en volwassenen de laatste jaren toe. Volgens het RIVM is dit een gevaar voor baby’s, omdat baby’s kunnen overlijden aan kinkhoest. En vaccineren? Daar zijn ze nog te jong voor. Aangezien ouders een belangrijke rol spelen bij de overdracht van kinkhoest naar baby’s, worden zwangere vrouwen aan het eind van hun zwangerschap ingeënt. Zo beschermen ze de ongeboren baby beter.

De besmettelijke ziekte de bof maakt een comeback. Dat blijkt uit cijfers van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hollands Noorden. Uit het jaarverslag over 2013, dat onlangs is gepresenteerd aan de negentien gemeenten in het werkgebied van de GGD, blijkt dat de afdeling infectieziektebestrijding vorig jaar de handen vol had om een uitbraak van de bof de kop in te drukken.

Veertig personen in de leeftijd van 16 tot 28 jaar liepen ziekteverschijnselen op, waarvan bij 29 mensen inderdaad bevestigd kon worden dat het ging om de bof.

De bof kan in ernstige gevallen leiden tot blijvende doofheid, hersenvliesontsteking of zaadbalontsteking, als de ziekte volwassen mannen treft. De bof is lange tijd vrij zeldzaam geworden, nadat bofvaccinatie in 1987 werd opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.

Maar dat is aan het veranderen, concludeert de GGD.

,,Opvallend aan deze uitbraak was dat het merendeel van de personen als kind was gevaccineerd tegen de bof. Ondanks deze vaccinaties heeft het bofvirus toch tot symptomen geleid en zich kunnen verspreiden.’’

Volgens de GGD komt de bof, ondanks twee BMR (bof, mazelen, rode hond)-vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma, de laatste jaren weer meer voor in Nederland.

Mazelen
Voor een andere (kinder)ziekte die ook is opgenomen in die BMR-vaccinatie, geldt dat niet.

Mazelen werd in het gebied van Hollands Noorden acht maal gemeld, waarvan drie besmettingen in een gezin. Alle slachtoffers waren niet gevaccineerd.

Hoewel mazelen een van de meest besmettelijke infectieziekten is, werd de ziekte niet verspreid in de omgeving van de patiënten. De GGD concludeert daarom dat het BMR-vaccin verreweg de meeste mensen wel goed en langdurig beschermt tegen de mazelen.

Norovirus
Een ander opvallend incident in 2013 was de uitbraak van buikgriep op een cruiseschip in het gebied van de GGD. Zesenvijftig van de honderdveertig passagiers op het schip raakten ziek door een besmetting met het norovirus.

Prematuriteit is een risicofactor voor een gecompliceerd beloop van influenza. Dit concluderen Peter Gill e.a. op basis van een systematische review waarover zij in The Lancet Respiratory Medicine schrijven.

Zij zochten naar studies die uitsluitsel konden geven over de vraag welke kinderen met griep een verhoogd risico lopen op een gecompliceerd beloop. Zij vonden 27 cohort- en case-control-studies waarin veertienduizend kinderen waren geïncludeerd die in de eerste of tweede lijn kwamen met griep of een griepachtige ziekte. Bij een vijfde deel was sprake van comorbiditeit.

Risicofactoren voor ziekenhuisopname vanwege griep waren neurologische aandoeningen, sikkelcelanemie, gebruik van immuunsuppressiva, diabetes, jonger zijn dan twee jaar en prematuriteit. Deze laatste risicofactor was nog niet eerder onderkend. Hoe meer onderliggende aandoeningen, hoe groter de kans op opname. Opvallend: astma en andere respiratoire aandoeningen kwamen niet als risicofactoren uit de bus. Dit kan te maken hebben met de opzet van de studies, zeggen commentatoren Harish Nair en Marc-Alain Widdowson: alleen kinderen die met hun klachten bij een dokter kwamen, zijn geïncludeerd. Het is niet onwaarschijnlijk dat ouders van kinderen met astma eerder hulp zoeken bij griepklachten, waardoor verstoring van de uitkomsten optreedt.

Belangrijkste uitkomst is dus dat prematuriteit nu ook als risicofactor uit de bus komt. Het is niet te zeggen tot welke leeftijd deze kinderen een verhoogd risico houden. De commentatoren vragen zich verder nog af hoe slechte uitkomsten te voorkomen zijn, aangezien vaccinatie voor een deel van hen niet zinvol of mogelijk zijn. Vaccinatie van moeders van jonge kinderen zou een optie kunnen zijn, zeggen zij.

Bij GGD Zeeland zijn dit jaar bovengemiddeld veel gevallen van kinkhoest gemeld. Volgens de instelling is het aantal meldingen ongeveer gelijk aan het piekjaar van 2008. De toename is geen landelijk fenomeen en doet zich plaatselijk in Nederland voor.

Vaccinatie
Vanwege geloofsovertuigingen wordt in delen van Zeeland bewust niet gevaccineerd tegen ziektes. De GGD waarschuwt dat de ziekte vooral gevaarlijk is voor ongevaccineerde zuigelingen. Huisartsen en kraamverzorgenden zijn per email op de hoogte gesteld van de toename.

Symptomen
Kinkhoest wordt veroorzaakt door een bacterie (Bordetella pertussist). In eerste instantie lijkt kinkhoest vaak op een verkoudheid. Na 1 tot 2 weken ontstaan de typische kinkhoestklachten: aanvallen van heftig en langdurig hoesten met een harde droge hoest, waarbij taai slijm wordt opgegeven, en een piepende, gierende ademhaling. De hoestaanvallen kunnen maanden aanhouden.

Wat is kinkhoest (pertussis)?
Kinkhoest is een zeer besmettelijke ziekte van de luchtwegen veroorzaakt door Bordetella pertussis.

Kinkhoest is vooral gevaarlijk is voor baby’s die nog niet of onvoldoende gevaccineerd zijn. Voor hen is een ziekenhuisopname nodig, want er zijn blijvende letsels mogelijk en de ziekte kan zelfs levensbedreigend zijn. Volwassenen kunnen geen tot weinig symptomen vertonen, maar ze kunnen meerdere weken hevig hoesten. Studies tonen dat tot 30% van de gevallen van langdurige hoest bij voor de rest gezonde adolescenten en volwassenen te wijten zou zijn aan kinkhoest. Adolescenten en volwassenen kunnen de infectie doorgeven aan jonge zuigelingen. Adolescenten en volwassenen vormen de grootste besmettingsbron voor kinderen: ¾ van de besmettingen van pasgeborenen gebeuren door contactpersonen in huis.

Vanaf midden jaren 90 wordt in landen met een goede vaccinatiegraad zoals Nederland een toename van het aantal kinkhoestgevallen vastgesteld, vooral bij adolescenten en volwassenen en bij onvolledig gevaccineerde of ongevaccineerde zuigelingen onder de 2-3 maanden, een leeftijd waarop de ziekte vaak zeer ernstig tot dodelijk kan zijn. Sinds 2010 zijn er in Nederland per jaar 1 à 5 fataal verlopende kinkhoestgevallen bij jonge zuigelingen.

Een (nog) onvolledig gevaccineerde of ongevaccineerde zuigeling kan indirect beschermd worden tegen kinkhoest door een goede vaccinatiegraad in zijn/haar onmiddellijke omgeving (groepsimmuniteit). De systematische uitvoering van zo’n “cocoonvaccinatie” is echter moeilijk haalbaar en daardoor onvoldoende om de jonge zuigeling te beschermen.

Nieuwe aanbevelingen:

1. Zuigelingen (ook prematuren) moeten vanaf de leeftijd van 8 weken een eerste dosis van het pediatrische DTPa-vaccin krijgen. De herhalingsinentingen op de leeftijd van 15 maanden en 5-6 jaar moeten strikt toegepast worden

2. Op de leeftijd van 14-16 jaar wordt de systematische toediening van één dosis dTpa aanbevolen, als herhalingsvaccinatie tegen kinkhoest, difterie en tetanus.

3. Voor alle volwassenen die een herhalingsinenting tegen tetanus/difterie nodig hebben (om de tien jaar), wordt in de komende jaren ook de toediening van één dosis kinkhoestvaccin (dTpa) aanbevolen, ongeacht de voorgeschiedenis van een (volledige of onvolledige) kinkhoest-vaccinatie.

Dat geldt zeker voor wie in contact komt met zuigelingen volgens het principe van de ‘cocoonvaccinatie’ (vb. jonge of toekomstige ouders, grootouders en hun naaste familiecontacten alsook het verzorgend personeel van pediatrische diensten, materniteiten en kinderdagverblijven en onthaalmoeders van jonge kinderen).

4. Voor iedere zwangere vrouw wordt kinkhoestvaccinatie tussen week 24 en week 32 van de zwangerschap aanbevolen, ongeacht of de vrouw voordien een herhalingsinenting kreeg. Op die manier krijgt de foetus bij de geboorte en dit gedurende enkele maanden antistoffen tegen kinkhoest van de moeder mee.

Indien de vaccinatie niet tijdens de zwangerschap wordt gegeven, wordt ze zo snel mogelijk na de bevalling toegediend als onderdeel van de cocoonstrategie.

5. In geval de zwangere vrouw tijdens de zwangerschap werd ingeënt of men deze inenting onmiddellijk na de bevalling plant, blijft ‘cocoonvaccinatie’ voor partner en andere adolescenten en volwassenen die met de zuigeling in contact komen zeker aanbevolen. Deze ‘cocoonvaccinatie’ wordt best uitgevoerd een paar weken voor de bevalling.

Borstvoeding is geen contra-indicatie om het dTpa vaccin te krijgen. Dit vaccin kan ook gegeven worden aan zwangere vrouwen die borstvoeding willen geven.

In Nederland zijn er twintig kinderen, vooral peuters, die na inenting met het vaccin tegen de Mexicaanse griep de slaapziekte narcolepsie hebben gekregen. Dat meldt Bijwerkingen Centrum Lareb. Het zou gaan om kinderen die in 2009 de griepprik hebben gehad. Deze wordt nu niet meer gegeven.

In 2012 verscheen al een Europees onderzoek dat een verband aantoonde tussen het vaccin en het ontstaan van de chronische slaapziekte. Destijds was er in Nederland nog geen connectie te zien. Het aantal meldingen is de laatste tijd echter opgelopen.

Langere periode tussen geven van vaccin en ontstaan symptomen

Lareb-directeur Agnes Kant is van mening dat dit door de toenemende media aandacht komt. Ze zegt “Een aantal ouders realiseerde zich toen dat de twee verband met elkaar konden houden.” Ook is het in een aantal gevallen zo dat de ziekte zich pas later ontwikkelde. “De tijdspanne tussen het vaccineren en de ziekte duurt in sommige gevallen langer.”

Een team internationale wetenschappers heeft een nieuw mechanisme ontrafeld dat koortsstuipen bij baby’s en peuters veroorzaakt. De onderzoekers stellen dat mutaties in een bepaald gen ook verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van bepaalde koortsgerelateerde epilepsiesyndomen.

Koortsstuipen komen vooral voor bij baby’s en peuters. De ledematen trekken systematisch samen, het kindje wordt bleek en verliest soms het bewustzijn. Meestal duren koortsstuipen maar enkele minuten, maar ze zijn wel angstaanjagend om te zien. Koortsstuipen kunnen eenmalig optreden als het kindje erg ziek is en hoge koorts ontwikkelt.

Koortsstuipen kunnen ook herhaaldelijk optreden. Bij kinderen tussen 0 en 3 jaar zijn stuipen de meest voorkomende vorm van epileptische aanvallen. Wereldwijd lijdt ruim 2 tot 4 procent van hen eraan. Meestal nemen de stuipen af rond de leeftijd waarop het kind schoolgerechtigd wordt.

In sommige gevallen nemen de stuipen nog in hevigheid toe en ontwikkelt het kind epilepsie. Het was al bekend dat erfelijkheid daarin een rol speelt. Een team internationale wetenschappers heeft nu een mechanisme blootgelegd in het ontstaan van koortsgerelateerde epilepsiesyndromen.

Mutaties in gen verstoren communicatie in brein
In een eerste fase bekeken de wetenschappers het DNA van twee families met een verleden van koortsstuipen en epileptische aanvallen. Ze ontdekten dat het DNA van de familieleden die vatbaar zijn voor beide aandoeningen, telkens een mutatie in het zogenoemde STXB1-gen vertoonde. Een volgende analyse bij een uitgebreide groep patiënten, door de groep Neurogenetica van VIB en UAntwerpen, legde nog vier andere mutaties bloot.

De mutaties in het STXB1-gen leiden tot een verstoorde regulatie van bepaalde neurotransmitters, de chemische stoffen die zenuwimpulsen overdragen en dus instaan voor de communicatie in ons brein. Die verstoring veroorzaakt ongecontroleerde elektrische ontladingen, wat in epileptische stuipen resulteert zodra de lichaamstemperatuur abnormaal snel stijgt (hyperthermie).